Jęczmień ozimy wysiewany jest najszybciej ze wszystkich zbóż ozimych, a jego wschody rozpoczynają się krótko po siewie. Przypadają one na okres zbioru kukurydzy na kiszonkę, która jest często miejscem bytowania mszyc. Nalatują one często na młode zboża i rozpoczynają na nich żer. Mszyce oprócz szkód bezpośrednich, są także wektorem wirusów powodujących choroby zbóż. W artykule zostanie przedstawiony bliżej problem chorób wirusowych występujących w jęczmieniu ozimym.
Duża presja mszyc jesienią
Jeszcze kilkanaście lat temu występowanie mszyc w okresie jesiennym były sporadyczne, a przed 2010 rokiem eksperci uznawali, że problem chorób wirusowych przenoszonych przez mszyce nie dotyczy plantacji jęczmienia ozimego i innych gatunków zbóż ozimych.
Występujący w ostatnich latach przebieg średnich dobowych temperatur sprzyja występowaniu mszyc, a tym samym rośnie presja ze strony chorób wirusowy. Obecnie w gatunkach zbóż ozimych bardziej podatnych na choroby wirusowe, jeden zabieg insektycydowy jest standardem, a czasem niezbędne jest wykonanie dwóch aplikacji środka owadobójczego.
Jakie choroby wirusowe są zagrożeniem dla jęczmienia ozimego?
Najbardziej znaną i powszechnie występującą chorobą wirusową przenoszoną przez mszyce jest żółta karłowatość jęczmienia (BYDV). Powodowana jest ona przez dwa gatunki wirusa BYDV-PAV i BYDV-MAV, które przenoszone są głównie przez dwa gatunki mszycę czeremchowo -zbożową i mszycę zbożową.
Mniej znaną chorobą przenoszoną przez mszyce jest wirus G jęczmienia (BYG), której obecność jest coraz częściej potwierdzana w badaniach molekularnych roślin pobranych z plantacji z różnych regionów kraju. BYG przenoszona jest również przez mszycę czeremchowoa-zbożową i mszycę kukurydzianą.
Zdolność przenoszenia wirusów atakujących zboża ozime mają wszystkie gatunki mszyc żerujące na trawach, ich liczba wynosi około 20. Dodatkowo jeden gatunek mszyc w momencie żerowania może zarażać roślinę uprawną więcej niż jednym wirusem.
Nie tylko mszyce są wektorem
Na jęczmieniu ozimym może występować także wirus karłowatości pszenicy, który przenoszony jest przez skoczka zgłobika prążkowanego.
Choroby wirusowe mogą być też przenoszone przez powszechnie żyjące w glebie organizmy. Doskonałym przykładem jest Polymaxa graminis, który jest wektorem wirusa łagodnej mozaiki jęczmienia (BaMMV) oraz wirusa żółtej mozaiki jęczmienia (BaYMV).
Zabiegi owadobójcze w jęczmieniu
Stosowanie środków owadobójczych w jęczmieniu ozimym w celu zwalczania mszyc to już jesienny standard. Szeroką ofertę preparatów do ochrony plantacji, w tym skuteczne insektycydy, można znaleźć pod adresem: https://osadkowski.pl/srodki-ochrony-roslin/insektycydy–c-001119. Do tego zabiegu wybierane są z reguły substancje czynne z grupy pyretroidów. Przygotowując ciecz użytkową, należy mieć na uwadze, że insektycydy najlepiej działają w niskim pH. Obniżyć odczyn cieczy roboczej można przy pomocy adiuwanta PH OPTI PRO.
Wzrost presji wirusowej w jęczmieniu ozimym
Wczesne terminy siewu jęczmienia ozimego oraz coraz cieplejsze jesienie sprzyjają migracji mszyc, które jako wektory żółtej karłowatości stanowią główne zagrożenie dla zdrowotności plantacji. Oprócz nich, wirusy atakujące zboża mogą być przenoszone również przez skoczki oraz organizmy glebowe, co rozszerza spektrum potencjalnych patogenów. Wobec tego ryzyka, kluczowym elementem jesiennej agrotechniki stało się zwalczanie szkodników za pomocą insektycydów, których działanie warto optymalizować poprzez regulację odczynu cieczy roboczej.
