|
Polscy Nobliści |
|
|
Nadesłał Aleksandra Mucha
|
|
Friday, 21 April 2006 |
 Kilka słów wstępu o Nagrodzie
Alfred Nobel – chemik, wynalazca i filantrop.
Jego najbardziej znanym i najważniejszym osiągnięciem było wynalezienie
dynamitu, który opatentował w 1867 roku. Niestety nie przewidział, że
dynamit będzie wykorzystywany nie tylko w celach pokojowych (np. w
budownictwie dróg, kolei, w kopalniach), lecz i podczas działań
wojennych jako środek niszczący i zabijający.
Aby zrekompensować światu
szkodliwość swego wynalazku w swej ostatniej woli Nobel przeznaczył
cały majątek o wartości około 31,5 mln koron szwedzkich na nagrody dla
naukowców, artystów i polityków działających na rzecz ludzkości i
pokoju.
Pierwsza uroczystość wręczenia tej nagrody miała miejsce w
Królewskiej Akademii Muzycznej w Sztokholmie w 1901 roku. Pokojową
nagrodę Nobla otrzymali wtedy Jean Henri Dunant, założyciel Czerwonego
Krzyża i Frédéric Passy. Nagrody są przyznawane zawsze – 10 grudnia – w
rocznicę śmierci A. Nobla.
Każdy z laureatów otrzymuje złoty medal i
dyplom honorowy. Nagroda Nobla ma także wymiar finansowy. Laureat
otrzymuje znaczną sumę pieniędzy, obecnie 10 milionów koron szwedzkich,
aby mógł kontynuować swoje badania lub prace.
Corocznie, od 1901 roku, są przyznawane Nagrody Nobla w następujących dziedzinach:
· Nagroda Nobla w dziedzinie fizyki
· Nagroda Nobla w dziedzinie chemii
· Nagroda Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny
· Nagroda Nobla w dziedzinie literatury
· Pokojowa Nagroda Nobla
Od 1968 roku Bank Szwecji przyznaje w dziedzinie ekonomii nagrodę, imienia Alfreda Nobla:
Nagroda Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii
Nagrody Nobla przyznane Polakom i Polkom:
· 1903 — Maria Skłodowska-Curie - w dziedzinie fizyki łącznie z Henri Becquerelem i Piotrem Curie
· 1905 — Henryk Sienkiewicz - w dziedzinie literatury
· 1911 — Maria Skłodowska-Curie - w dziedzinie chemii
· 1924 — Władysław Reymont - w dziedzinie literatury
· 1980 — Czesław Miłosz - w dziedzinie literatury
· 1983 — Lech Wałęsa - Pokojowa Nagroda Nobla
· 1995 — Józef Rotblat - Pokojowa Nagroda Nobla łącznie z ruchem Pugwash
· 1996 — Wisława Szymborska - w dziedzinie literatury
Maria Skłodowska – Curie
 Urodziła się 7 listopada 1867 r. w Warszawie,
zmarła 4 lipca 1934 r. w klinice Sallanches. Wybitna uczona urodzona w
Polsce, większość życia i kariery naukowej spędziła we Francji.
Zajmowała się badaniami z zakresu fizyki i chemii. Do jej największych
dokonań należą: opracowanie teorii promieniotwórczości, technik
rozdzielania izotopów promieniotwórczych oraz odkrycie dwóch nowych
pierwiastków: radu i polonu. Pod jej osobistym kierunkiem prowadzono
też pierwsze w świecie badania nad leczeniem raka za pomocą
promieniotwórczości. Była prekursorem nowej gałęzi chemii -
radiochemii. „Zanim do tego wszystkiego doszło, moja babka dokonała
najpiękniejszego odkrycia swego życia. W roku 1894 odkryła Piotra
Curie” – mówi prof. Helene Langevin-Joliot, wnuczka Marii Skłodowskiej.
Dwukrotnie wyróżniona Nagrodą Nobla za
osiągnięcia naukowe. Po raz pierwszy w roku 1903 z fizyki wraz z mężem
Piotrem Curie za badania nad odkrytym przez Antoine Henri Becquerela
zjawiskiem promieniotwórczości, a drugi raz w roku 1911 z chemii za
wydzielenie czystego radu. Do dziś pozostaje jedyną kobietą, która tę
nagrodę otrzymała dwukrotnie.
Linki:
http://kwark.if.pw.edu.pl/mtj/students/2000-2001/Nawotka/zycie.html
http://serwisy.gazeta.pl/nauka/1,34141,93573.html
http://kobieta.gazeta.pl/wysokie-obcasy/1,53662,292977.html
Henryk Sienkiewicz
Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz
pseudonim Litwos urodził się 5 maja 1846 w Woli Okrzejskiej. Zmarł 15
listopada 1916 w Vevey w Szwajcarii. Polski powieściopisarz i
publicysta. Studiował prawo i nauki filologiczno-historyczne w
Warszawie, współpracował jako reportażysta i felietonista ze
stołecznymi gazetami – m.in. „Niwą”, „Słowem” i „Gazetą Polską”. Dwa
lata spędził w Ameryce Północnej, gdzie ze znajomymi – m.in. Heleną
Modrzejewską – chciał założyć komunę rolną. Nie udało się, ale „Listy z
podróży do Ameryki” pozostały… Sienkiewicz dużo podróżował – głównie po
Europie Zachodniej, był jednak także na wyprawie myśliwskiej w
Zanzibarze. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w roku 1905
za "całokształt twórczości".Jeden z najpopularniejszych pisarzy
polskich przełomu XIX i XX wieku.
Linki:
http://litwosik.webpark.pl/
http://univ.gda.pl/~literat/autors/sienk.htm
http://sienkiewicz.lsw.pl/
Władysław Reymont
 Władysław Stanisław Reymont urodził się 7 maja
1867 we wsi Kobiele Wielkie k. Radomska. Zmarł 5 grudnia 1925 w
Warszawie. Właściwie to Stanisław Władysław Rejment. Syn wiejskiego
organisty, od 1880 w Warszawie, gdzie był m.in. uczniem krawieckim,
1884 wyzwolonym na czeladnika. Polski pisarz, prozaik i nowelista,
laureat Nagrody Nobla. Jeden z głównych przedstawicieli realizmu
krytycznego z elementami naturalizmu w prozie Młodej Polski.
Linki:
http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/os_reymont_wladyslaw
http://portalwiedzy.onet.pl/37708,,,,reymont_wladyslaw_stanislaw,haslo.html
http://www.kodrab.hg.pl/ciekaw/reymont.html
Czesław Miłosz
 Urodził się 30 czerwca 1911 w Szetejniach na
Litwie. Zmarł 14 sierpnia 2004 w Krakowie. Polski oraz litewski
poeta, laureat literackiej nagrody Nobla w 1980 roku. Otrzymał tytuł
Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. jedna z najwybitniejszych postaci
polskiej kultury. "Poeta wieku, poeta myśli trudnej, przewodnik
duchowy, nauczyciel wiary, filar polskiej kultury" - tak na wieść o
jego śmierci wypowiadali się jego przyjaciele i znawcy jego twórczości,
podkreślając, że odejście poety to niepowetowana strata dla Polski.
Żegnając poetę, prezydent Krakowa Jacek Majchrowski powiedział:
"Dziękujemy ci, książę poetów, że na ostatnie lata swojego życia
wybrałeś właśnie nasze miasto, że to właśnie Kraków stał się twoją małą
ojczyzną, stał się namiastką ojczyzny utraconej".
Linki:
http://pl.wikipedia.org/wiki/Czes%C5%82aw_Mi%C5%82osz
http://serwisy.gazeta.pl/kultura/0,53420.html
http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/os_milosz_czeslaw
http://www.wiersze.bej.pl/?wierszeznanych=7
Lech Wałęsa
 Urodził się 29 września 1943 roku w Popowie.
Polski działacz związkowy, polityk, wykształcenie zawodowe, z zawodu
elektryk. Absolwent Zasadniczej Szkoły Zawodowej w Lipnie. Był
członkiem stoczniowego komitetu strajkowego w czasie tzw. wydarzeń
grudniowych na Wybrzeżu w 1970 r. W latach 1977-1980 współtworzył Wolne
Związki Zawodowe Wybrzeża, za co był prześladowany. Od 1980 r. do 1990
r. był przewodniczącym NSZZ "Solidarność". W czasie stanu wojennego był
internowany. Przewodniczył stronie solidarnościowej podczas obrad
,okrągłego stołu". W latach 1990-1995 był prezydentem RP, laureat
Pokojowej Nagrody Nobla. W 1998 r. został przewodniczącym
Chrześcijańskiej Demokracji III Rzeczypospolitej Polskiej.
Linki:
http://pl.wikipedia.org/wiki/Lech_Wa%C5%82%C4%99sa
http://www.ilw.org.pl/ofundatorze.html
Józef Rotblat
Urodził się 4 listopada 1908 w Łodzi.
Zmarł 31 sierpnia 2005 w Londynie. Polski fizyk i radiobiolog,
współzałożyciel i lider pacyfistycznego ruchu naukowców Pugwash,
laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1995 roku. Przyczynił się do budowy
bomby atomowej, a całe życie poświęcił walce o pokój. zawsze
podkreślał, że zaangażował się w projekt budowy broni jądrowej,
ponieważ obawiał się, że Hitler może ją zbudować pierwszy. Kiedy jednak
okazało się, że Niemcy nie są w stanie skonstruować bomby atomowej,
profesor Rotblat wycofał się z prac nad bombą w Stanach Zjednoczonych i
powrócił do Wielkiej Brytanii. Zrzucenie bomby atomowej na Hiroszimę i
Nagasaki uznał za największą klęskę ludzkości. Był zdecydowanym
przeciwnikiem zbrojeń nuklearnych.
Linki:
http://pl.wikipedia.org/wiki/J%C3%B3zef_Rotblat
http://www.forumakad.pl/archiwum/98/7-8/artykuly/29-w_strone_historii.htm
Wisława Szymborska
Urodzona 2 lipca 1923 - polska poetka,
eseistka i krytyk literacki, a także tłumaczka literatury francuskiej.
Od 1931 mieszka w Krakowie. W 1988 współzakładała Stowarzyszenie
Pisarzy Polskich. Członek Polskiej Akademii Umiejętności. Twórczość
Szymborskiej cechuje precyzja i oszczędność słowa, język potoczny,
posługiwanie się ironią i paradoksem, treści filozoficzne. Jest m.in.
laureatką Nagrody Fundacji im. Kościelskich (1960), nagród Polskiego
PEN Clubu (1980, 1996), Nagrody Goethego (1991), Nagrody Herdera
(1995). W 2001 r. otrzymała dyplom honorowego członka Amerykańskiej
Akademii Sztuki i Literatury. Nagrodę Nobla otrzymała w 1996 roku za
"poezję, która z ironiczną precyzją odsłania prawa biologii i działania
historii we fragmentach ludzkiej rzeczywistości".
Linki:
http://pl.wikipedia.org/wiki/Wis%C5%82awa_Szymborska
http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/es_wislawa_szymborska_poezja_istnienia
http://www.literatura.zapis.net.pl/okresy/wspolczesnosc/szymborska/szymborska.htm
Przedyskutuj ten artykuł na forum.0 postów)
|
|
|
Wielcy Polacy 